Τα ταξίδια και οι διακοπές όταν έχεις σακχαρώδη διαβήτη τύπου I

 

Υρώ Φράγκου
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος

Αριστούχος Χαροκοπείου Πανεπιστημίου, BSc
Εξειδίκευση στο σακχαρώδη διαβήτη και την παχυσαρία, MMedSci, ΕΚΠΑ, Ιατρική σχολή και στην παιδική κι εφηβική διατροφή

Τα ταξίδια κι οι διακοπές είναι για τους περισσότερους συνυφασμένα με νέες εικόνες, χαλάρωση και ξεκούραση. Για τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 (ΣΔτ1) όμως, αυτές οι στιγμές συχνά συνοδεύονται από επιπλέον προκλήσεις κι ανάγκη για προσεκτική προετοιμασία. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που διστάζουν να ταξιδέψουν, φοβούμενοι ότι η διαχείριση του διαβήτη μακριά από το οικείο περιβάλλον τους θα είναι δύσκολη. Παρ’ όλα αυτά, με σωστό σχεδιασμό, ενημέρωση και καλή συνεργασία με την ιατρική ομάδα, οι διακοπές κι ο διαβήτης μπορούν να συνυπάρξουν αρμονικά  και να γίνουν μια εμπειρία γεμάτη ασφάλεια κι ευχαρίστηση!

 

5 βασικά σημεία προσοχής

 

1.     Μόλις προγραμματίσετε το ταξίδι σας, φροντίστε να προγραμματίσετε κι ένα ραντεβού με τον ιατρό που σας παρακολουθεί, προκειμένου να γίνει έλεγχος της ρύθμισης στο παρόν, να συζητήσετε σχετικά και να ρυθμίσετε τη φαρμακευτική σας αγωγή (σχεδιασμός δόσεων ινσουλίνης ανάλογα με τις ανάγκες σας στο ταξίδι, συνταγογράφηση ινσουλίνης κ.α.). Επίσης, είναι απαραίτητο να δοθεί κι ιατρική βεβαίωση που να πιστοποιεί τη διάγνωση ΣΔτ1 και τη χρήση ινσουλίνης.

 

2.     Εάν χρησιμοποιείτε αντλία ινσουλίνης ή/και σύστημα συνεχούς καταγραφής γλυκόζης (CGM) είναι καλό να έχετε μαζί σας και πένες ινσουλίνης και τον κλασικό μετρητή γλυκόζης («μηχανάκι») σε περίπτωση βλάβης/απώλειας των πρώτων.

 

3.     Τακτικός έλεγχος σακχάρου αίματος κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, προκειμένου να προληφθεί η υπεργλυκαιμία, αλλά κι η υπογλυκαιμία. Είναι σημαντικό να γνωρίζετε τόσο τα προειδοποιητικά σημάδια των δύο καταστάσεων, καθώς και τον τρόπο αντιμετώπισής τους. Παρακάτω δίνονται επιγραμματικά τα συμπτώματα κι ο τρόπος αντιμετώπισης των δύο αυτών καταστάσεων:

 

Υπεργλυκαιμία (υψηλό σάκχαρο)	Υπογλυκαιμία (χαμηλό σάκχαρο)
Συμπτώματα: συχνοουρία, έντονη δίψα, αυξημένη όρεξη	Συμπτώματα: εφίδρωση, τρέμουλο, ταχυκαρδία, ευερεθιστότητα, σύγχυση, ζαλάδα, θολή όραση
Αντιμετώπιση: χορήγηση ινσουλίνης ταχείας δράσης, κατανάλωση άφθονου νερού, άσκηση αν το σάκχαρο δεν είναι υπερβολικά υψηλό	Αντιμετώπιση: γρήγορη λήψη 15 γρ. ταχέως απορροφήσιμων υδατανθράκων μέσω δισκίων γλυκόζης ή τροφής (π.χ. αναψυκτικό/χυμός με ζάχαρη, καραμέλα με ζάχαρη), ενώ σε σοβαρές υπογλυκαιμίας πρέπει να γίνει χορήγηση γλυκαγόνης

 

4.     Είναι σημαντικό να έχετε κατακτήσει τις βασικές γνώσεις διατροφής σχετικά με τα γραμμάρια/ισοδύναμα υδατανθράκων, τη διαχείριση σύνθετων γευμάτων, καθώς και του πως η φυσική δραστηριότητα και οι καιρικές συνθήκες επηρεάζουν το σάκχαρό σας.

 

5.     Κάντε μια έρευνα με το που μπορείτε να ζητήσετε την πλησιέστερη ιατρική φροντίδα σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης στον τόπο προορισμού. Είναι χρήσιμο να έχετε πάνω σας κι ένα σημείωμα/ταυτότητα που θα εξηγεί την ύπαρξη ΣΔτ1, την ενδεχόμενη θεραπεία, καθώς και χρήσιμα τηλέφωνα σε περίπτωση ανάγκης (συγγενών, ιατρού).

 

Βασική λίστα ταξιδιού ατόμου με ΣΔτ1

 

•       Ιατρική βεβαίωση σχετικά με την τωρινή κατάσταση
•        Σημείωμα ή ταυτότητα που να εξηγεί την τωρινή κατάσταση
•     Επαρκής προμήθεια από φάρμακα (ινσουλίνη, ένεση γλυκαγόνη κ.α.) κι επαρκής ποσότητα από αναλώσιμα (βελόνες, ταινίες μέτρησης σακχάρου/κετονών κλπ)
•        Πένες ινσουλίνης και κλασικός μετρητής σακχάρου
•        Δισκία γλυκόζης

 

Είναι αρκετά βοηθητικό να έχετε όλα τα σχετιζόμενα με το σακχαρώδη διαβήτη σ’ ένα ξεχωριστό βαλιτσάκι, το οποίο θα το έχετε πάντα μαζί σας!

 

Σχετικά με τη μεταφορά της ινσουλίνης υπάρχει μεγάλη ανησυχία σχετικά με τη διατήρησή της εκτός ψυγείου. Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι μπορεί να διατηρηθεί σε θερμοκρασία δωματίου για 6 εβδομάδες χωρίς να αλλοιωθεί. Σε θερμοκρασίες περίπου 40ºC διατηρείται για αρκετές εβδομάδες με απώλεια της βιολογικής της δραστικότητας μόνο κατά 5%.

 

Διατροφικές συμβουλές

 

1.     Στις διακοπές είναι φυσιολογικό ορισμένες καταστάσεις να μην πάνε όπως ακριβώς έχουν σχεδιαστεί. Τα τρένα, τα αεροπλάνα, τα πούλμαν μπορεί να έχουν πάντα καθυστέρηση! Γι’ αυτό είναι σημαντικό εκτός από τα δισκία γλυκόζης, να έχετε μαζί σας και κάποιο σνακ όπως φρούτα, κριτσίνια, ξηρούς καρπούς, χυμός κ.α. και φυσικά νερό!

 

2.     Σε περίπτωση χρήσης αεροπλάνου μπορείτε να ρωτήσετε την αεροπορική εταιρεία εάν υπάρχει κατάλληλο μενού για άτομα με διαβήτη.

 

3.     Δε χρειάζονται υπερβολές και στερήσεις. Με τη σωστή εκπαίδευση για τον κατάλληλο υπολογισμό των υδατανθράκων είναι απόλυτα εφικτό να δοκιμάσετε τα πάντα!

 

Συμπερασματικά…

Τα ταξίδια κι οι διακοπές δεν είναι απαγορευτικά για τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, το αντίθετο μάλιστα! Είναι απόλυτα φυσιολογικό να υπάρχει άγχος κι αγωνία, αλλά με τη σωστή προετοιμασία, αυτοπαρακολούθηση και μια δόση ευελιξίας, κάθε προορισμός μπορεί να γίνει προσβάσιμος κι ασφαλής. Η φροντίδα του διαβήτη δεν ακυρώνει τη χαρά του ταξιδιού. Με καλή οργάνωση, ενημέρωση και λίγη εμπιστοσύνη στον εαυτό σας, ο διαβήτης δεν σας περιορίζει, απλώς σας διδάσκει να ταξιδεύετε με πιο συνειδητό και προσεκτικό τρόπο!

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ[1]

 

[1]      Travelling with diabetes | Managing your diabetes | Diabetes UK n.d. https://www.diabetes.org.uk/living-with-diabetes/life-with-diabetes/travel (accessed May 30, 2025).