Η «αθώα»…γαλοπούλα: γιατί πρέπει ν’ αποφεύγεται κι ιδέες για υγιεινά τοστ για το σχολείο ή τη δουλειά

 

Υρώ Φράγκου
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος

Αριστούχος Χαροκοπείου Πανεπιστημίου, BSc
Εξειδίκευση στο σακχαρώδη διαβήτη και την παχυσαρία, MMedSci, ΕΚΠΑ, Ιατρική σχολή και στην παιδική κι εφηβική διατροφή

Και ποιος δεν έχει φάει αυτό το…τοστ με γαλοπούλα και τυρί είτε ως μαθητής για το σχολείο, είτε αργότερα ως ενήλικας στη δουλειά ή σε περιπτώσεις που είναι απαραίτητο κάτι εύκολο, γρήγορο, νόστιμο και συνάμα χορταστικό! Πολλές φορές μάλιστα αποτελεί και την επιλογή που κυριολεκτικά λύνει τα χέρια των γονιών στην ερώτηση των μικρών τους…Τι θα πάρω αύριο στο σχολείο μαμά/μπαμπά;

Είναι όμως τόσο αθώα η γαλοπούλα; Πάμε να δούμε τι λέει η επιστήμη…

 

Τι είναι η γαλοπούλα;

Η περίφημη λοιπόν γαλοπούλα ανήκει στην κατηγορία των αλλαντικών. Τα αλλαντικά ανήκουν στην κατηγορία του επεξεργασμένου κρέατος. Επεξεργασμένο κρέας ορίζεται το κρέας εκείνο που έχει υποβληθεί σε διαδικασίες όπως για παράδειγμα αλάτισμα (πάστωμα), κάπνισμα, ωρίμανση, κονσερβοποίηση κ.α. με στόχο τη βελτίωση της γεύσης του ή την επιμήκυνση της συντήρησής του. Τα επεξεργασμένα κρέατα περιέχουν συνήθως χοιρινό ή βοδινό (μοσχαρίσιο) κρέας, αλλά μπορεί να περιέχουν κι άλλα κόκκινα κρέατα, πουλερικά, εντόσθια κ.α.

 

Τι άλλο θεωρείται επεξεργασμένο κρέας εκτός από τη γαλοπούλα;

1. Οτιδήποτε παρόμοιο με τη γαλοπούλα που θα βρείτε στα ψυγεία του σούπερ μάρκετ ως συσκευασμένο, κρύο προϊόν έτοιμο προς κατανάλωση, όπως για παράδειγμα: σαλάμι, πάριζα, ζαμπόν, ψητό κοτόπουλο σε φέτες, μορταδέλα κ.α.
2. Λουκάνικα
3. Μπέικον
4.  Κονσερβοποιημένο κρέας
5. Παρασκευάσματα και σάλτσες με βάση το κρέας

 

Είναι ασφαλή η κατανάλωση της γαλοπούλας και των αντίστοιχων προϊόντων;

Όπως αναφέρθηκε η γαλοπούλα και τα αντίστοιχα μ’ εκείνη προϊόντα που συνηθίζεται να τοποθετείται στο κλασικό τοστάκι ανήκουν στην ευρύτερη κατηγορία του επεξεργασμένου κρέατος. Σύμφωνα με το Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο (International Agency Research for Cancer – IARC), τα επεξεργασμένα κρέατα ανήκουν πλέον στα καρκινογόνα τύπου 1 για τους ανθρώπους. Με άλλα λόγια, αυτό σημαίνει πως υπάρχουν σημαντικές ενδείξεις πως τα επεξεργασμένα κρέατα προκαλούν καρκίνο, με τις μελέτες ν’ αναφέρονται κυρίως σε καρκίνο του παχέος εντέρου.

 

Υπάρχει κάποιο όριο στην κατανάλωση γαλοπούλας και των αντίστοιχων προϊόντων;

Στις εθνικές οδηγίες διατροφής που αναπτύχθηκαν από το Ινστιτούτο Prolepsis, έχει συσταθεί τόσο για τα παιδιά και τους εφήβους, όσο και για τους ενήλικες, η όσο το δυνατόν γίνεται αποφυγή του επεξεργασμένου κρέατος. Μόνο για τους ενήλικες, εάν το επιθυμούν, συνιστάται η κατανάλωση όχι περισσότερο από 20 έως 30 γρ./εβδομάδα που αντιστοιχεί σε περίπου 1-2 φέτες γαλοπούλας ή αντίστοιχου προϊόντος.

 

Και τώρα πως θα είναι το τοστ; Χωρίς γαλοπούλα;

Πιστέψτε με υπάρχουν ΆΠΕΙΡΕΣ ιδέες για το πως μπορεί να φτιαχτεί ένα τοστ χωρίς γαλοπούλα ή άλλα παρόμοια αλλαντικά το ίδιο εύκολα και γρήγορα, αλλά πολύ πιο θρεπτικά. Μερικές σας τις αναφέρω παρακάτω:

·       Τοστ με: ντομάτα, φέτα, ελαιόλαδο και ρίγανη

·       Τοστ με: τυρί κρέμα κι αγγούρι

·       Τοστ με: πέστο βασιλικού, ντομάτα και μοτσαρέλα

·       Τοστ με: τυρί κρέμα, τυρί τύπου τοστ και καρότο ή οποιοδήποτε άλλο λαχανικό της αρεσκείας σας

·       Τοστ με: χούμους και καρότο

·       Τοστ με: ταχίνι ολικής, κακάο και μπανάνα

·       Τοστ με: μέλι, καρύδια, μήλο και κανέλα

 

Συμπερασματικά…

 

Η «αθώα» γαλοπούλα δεν είναι τελικά και τόσο αθώα. Όπως κάθε αλλαντικό, ανήκει στην κατηγορία του επεξεργασμένου κρέατος, το οποίο έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο για την υγεία και γι’ αυτό συστήνεται η όσο το δυνατόν περιορισμένη κατανάλωσή του. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι το τοστ πρέπει να στερηθεί γεύση ή ευκολία. Υπάρχουν άπειροι συνδυασμοί που μπορούν να κάνουν το τοστ θρεπτικό, νόστιμο και κατάλληλο τόσο για το σχολείο όσο και για τη δουλειά. Με απλά υλικά όπως τυρί, λαχανικά, αλείμματα (π.χ. χούμους, πέστο, ταχίνι), φρούτα ή ξηρούς καρπούς, μπορεί να δημιουργηθεί ένα γρήγορο, υγιεινό κι απολαυστικό σνακ που δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από το «κλασικό» τοστ με γαλοπούλα. (1,2)

 

Βιβλιογραφία

1.        ΔΙΑΤΡΟΦΗ - Processed meats have been classified as carcinogenic according to WHO [Internet]. [cited 2025 Sep 6]. Available from: https://diatrofi.prolepsis.gr/old/en/news/science-news/191-καρκινογόνα-τα-επεξεργασμένα-κρέατα-σύμφωνα-με-τον-που.html?com=content&utm_source=chatgpt.com

2.        Cancer: Carcinogenicity of the consumption of red meat and processed meat [Internet]. [cited 2025 Sep 6]. Available from: https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/cancer-carcinogenicity-of-the-consumption-of-red-meat-and-processed-meat