Υπέρταση…Ο «σιωπηλός δολοφόνος» : μάθε τα πάντα γι’ αυτήν!

 

Υρώ Φράγκου

Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Αριστούχος Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

Εξειδίκευση στο σακχαρώδη διαβήτη, MMedSci, την παιδική κι εφηβική διατροφή

Η υπέρταση αποτελεί κύρια αιτία πρώιμου θανάτου παγκοσμίως. Εκτιμάται πως το 2019 ήταν υπεύθυνη για περίπου 10 εκατομμύρια θανάτους σε παγκόσμια κλίμακα. Ωστόσο, το 46% περίπου των ενηλίκων με υπέρταση δε γνωρίζουν ότι πάσχουν απ’ αυτή, και μόνο 1 στους 5 πάσχοντες ενήλικες, την έχουν θέσει υπό έλεγχο.

 

Τι είναι η υπέρταση;

  Η υπέρταση είναι η κατάσταση στην οποία η πίεση του αίματος, δηλαδή η δύναμη την οποία ασκεί το αίμα στα αγγεία, μέσα στα οποία ρέει, είναι συνεχώς αυξημένη.

  Η πίεση εκφράζεται με δύο αριθμούς. Ο πρώτος αντιπροσωπεύει τη συστολική πίεση, δηλαδή την πίεση που ασκείται όταν η καρδιά «χτυπάει», ενώ ο δεύτερος αντιπροσωπεύει τη διαστολική πίεση, δηλαδή την πίεση που ασκείται όταν η καρδιά «χαλαρώνει» μεταξύ δύο χτύπων.

  Η υπέρταση ορίζεται όταν η συστολική πίεση είναι μεγαλύτερη ή ίση του 140 mmHg και/ή η διαστολική είναι μεγαλύτερη ή ίση του 90 mmHg.

 

Κατηγορίες και αίτια της υπέρτασης

  Η υπέρταση μπορεί να κατηγοριοποιηθεί ως πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής, ανάλογα με την αιτία που την προκαλεί. Η πρωτοπαθής υπέρταση είναι υπεύθυνη για πάνω από το 90% των περιπτώσεων υπέρτασης και μπορεί να προκληθεί από διάφορους παράγοντες, όπως η ηλικία, το αυξημένο σωματικό βάρος, η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας κι οι διατροφικές συνήθειες, όπως για παράδειγμα μια δίαιτα αυξημένη σε αλάτι κι η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. Η δευτεροπαθής υπέρταση προκαλείται από κάποια ήδη προ υπάρχουσα κατάσταση, όπως η δυσλειτουργία των νεφρών κι οι ενδοκρινικές διαταραχές.

 

Συμπτώματα και επιπλοκές της υπέρτασης

  Η υπέρταση χαρακτηρίζεται ως «σιωπηλός δολοφόνος» κι αυτό γιατί συνήθως δε δίνει κάποια προειδοποιητικά σημεία ή συμπτώματα. Μπορεί να έχεις αυξημένη πίεση αλλά να νιώθεις απολύτως καλά! Έτσι, είναι σημαντικό η πίεση του αίματος να μετριέται σε τακτά χρονικά διαστήματα, ιδανικά από κάποιον επαγγελματία υγείας, προκειμένου να εξασφαλιστεί η σωστή μέτρησή της.

  Η μακροπρόθεσμη, μη θεραπευμένη ύπαρξη υπέρτασης αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για:

·       Καρδιαγγειακά προβλήματα, όπως έμφραγμα, ανακοπή καρδιάς, καρδιακή ανεπάρκεια.

·       Δυσλειτουργία οργάνων, όπως των νεφρών και των οφθαλμών, οδηγώντας σε νεφρική ανεπάρκεια και σε απώλεια όρασης, αντίστοιχα.

 

Πρόληψη κι αντιμετώπιση υπέρτασης

  Τόσο για την πρόληψη, όσο και για την αντιμετώπιση της υπέρτασης σημαντικό ρόλο έχει η υιοθέτηση ενός υγιεινού κι ισορροπημένου τρόπου ζωής. Πιο συγκεκριμένα:

·       Αυξημένη κατανάλωση λαχανικών, φρούτων, ψαριών, καρπών κι υγιεινών ελαίων όπως το ελαιόλαδο.

·       Μειωμένη κατανάλωση κόκκινου κρέατος και κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων χαμηλά σε λιπαρά.

·       Περιορισμός της κατανάλωσης αλατιού σε λιγότερο από 5 γραμμάρια/ ημέρα, το οποίο αντιστοιχεί σε 1 κουταλάκι του γλυκού.

·       Αύξηση της πρόσληψης καλίου. Τρόφιμα πλούσια σε κάλιο είναι η μπανάνα, το πορτοκάλι και η πατάτα.

·       Περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ σε:

-        λιγότερη από ή ίση με 2 ποτά/ημέρα για τους άντρες.

-        λιγότερη από ή ίση με 1 ποτό/ημέρα για τις γυναίκες.

·       Έλεγχος του σωματικού βάρους για αποφυγή εμφάνισης παχυσαρκίας κι επίτευξη υγιούς σωματικού βάρους.

·       Τακτική αερόβια άσκηση.

·       Διακοπή καπνίσματος.

·       Στην περίπτωση ύπαρξης υπέρτασης μπορεί να χρειαστεί η λήψη κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής.

 

Σύνοψη-συμπέρασμα

  Η αυξημένη πίεση αίματος (υπέρταση) αποτελεί την αιτία για την εμφάνιση ποικίλλων επιπλοκών υγείας όπως είναι τα καρδιαγγειακά νοσήματα και η δυσλειτουργία των οργάνων, αποτελώντας έτσι την κύρια αιτία πρώιμου θανάτου παγκοσμίως. Συνήθως η ύπαρξή της δεν οδηγεί στην εμφάνιση κάποιων συμπτωμάτων κι έτσι είναι απαραίτητη η τακτική μέτρηση της πίεσης, ιδανικά από κάποιον επαγγελματία υγείας. Τόσο για την πρόληψη, όσο και για την αντιμετώπισή της, συνιστάται η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής, ενώ σε περίπτωση ήδη εγκατεστημένης υπέρτασης λαμβάνεται φαρμακευτική αγωγή, εάν κριθεί απαραίτητο.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1.        Hypertension. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hypertension.

2.        Hypertension - World Heart Federation. https://world-heart-federation.org/what-we-do/hypertension/.

3.        Williams, B. et al. 2018 ESC/ESH Guidelines for the management of arterial hypertensionThe Task Force for the management of arterial hypertension of the European Society of Cardiology (ESC) and the European Society of Hypertension (ESH). Eur. Heart J. 39, 3021–3104 (2018).